1937. urteko udaberrian "latzak eta baltzak" pasatu zituzten euskaldunak, bizkaitarrak, galdakotarrak... Francoren asmoak, Bizkaia menpean hartzea eta Euzko Jaurlaritza deuseztatzea zirelako "el Frente Norte" harrapatzeko. Mola generalak bonbak eta tiroak non-nahi bota zituen: tartean Galdakaon zegoen errefugio bat txikitu zuen, Plazakoetxekoa. Maiatzaren 19an 3 ama, 4 ume, 5 emakume, 2 mutil koxkor; denetara hamalau galdakotar joan ziren, galdutako udaberri hartako egun beltzean.